Lifestyle

Ile czasu termometr pod pachą? Prawidłowy pomiar temperatury

Napisał(a) 7 min czytania
Kobieta mierzy temperaturę ciała za pomocą termometru elektronicznego umieszczonego pod pachą.
Grafika wygenerowana przez AI

Termometr elektroniczny dotykowy trzyma się pod pachą zwykle 10–15 sekund, choć niektóre modele potrzebują do 1 minuty, a termometr cieczowy, szklany lub bezrtęciowy wymaga od 5 do 10 minut. W przypadku modeli elektronicznych warto poczekać na sygnał dźwiękowy, ponieważ zbyt krótki kontakt z dołem pachowym prowadzi do zaniżonego wyniku. Ten sposób pomiaru bywa wygodny, ale wymaga znajomości norm i poprawnej techniki.

Ile czasu trzeba trzymać termometr pod pachą?

Czas ten zależy przede wszystkim od konstrukcji urządzenia. Nowoczesne modele elektroniczne dotykowe z termistorem podają wynik już po 10–15 sekundach, a czasem po kilku sekundach. W zależności od konstrukcji niektóre urządzenia potrzebują w dole pachowym do 1 minuty, a najwolniejsze nawet do 3 minut.

Zupełnie inaczej wygląda to w termometrach cieczowych. Wykorzystują one galinstan, czyli stop galu, indu i cyny, który jest płynny w temperaturze pokojowej i nietoksyczny. Tego typu przyrząd należy trzymać w dole pachowym od 5 do 10 minut, aby słupek cieczy ustabilizował się na wiarygodnym poziomie.

Termometr szklany dotykowy, będący odmianą termometru cieczowego, wymaga zwykle około 8 minut, a przed użyciem trzeba go strząsnąć tak, by wskazanie znalazło się poniżej 36°C. W praktyce najkrótszy czas oczekiwania dają urządzenia elektroniczne, a najdłuższy – cieczowe.

Dlaczego pomiar pod pachą różni się od pomiaru w odbycie?

Wynik zależy od miejsca, w którym mierzy się temperaturę, bo każde z nich ma inne ukrwienie i kontakt z otoczeniem. Pomiar pachowy należy do metod powierzchniowych, dlatego jego wartość może być nawet o 1,9°C niższa niż pomiar w odbycie. Z kolei temperatura w jamie ustnej jest przeciętnie o 1,1°C niższa niż w odbycie.

Pomiar w odbycie uznaje się za najbardziej niezawodny sposób oceny temperatury głębokiej ciała. Wykonuje się go przede wszystkim u niemowląt i małych dzieci, a jego normalny zakres wynosi od 34,4°C do 37,8°C, choć często przyjmuje się też przedział 36,6–38,0°C. Gorączkę rozpoznaje się, gdy wartość przekracza 38,0°C.

Wykonanie pomiaru w odbycie jest najbardziej niezawodnym sposobem na uzyskanie wartości temperatury głębokiej ciała.

W warunkach szpitalnych personel medyczny wykonuje również pomiar w pachwinie, dociskając kończynę do tułowia. Ta metoda także wymaga długiego czasu i ogranicza wpływ temperatury otoczenia. Najdokładniejsze są pomiary wewnętrzne inwazyjne, czyli sonda termiczna umieszczana w przełyku, pęcherzu, tętnicy płucnej lub nosogardzieli, ale stosuje się je rzadko, głównie na oddziałach intensywnej opieki medycznej.

W poniższym zestawieniu widać, jak różne są normy dla głównych miejsc pomiaru:

Miejsce pomiaru Prawidłowy zakres Przeciętna wartość Uwagi
Odbyt 34,4–37,8°C 37,6°C Największa dokładność, gorączka powyżej 38,0°C
Jama ustna 33,2–38,2°C ok. 36,4°C Pomiar podjęzykowy lepszy od policzkowego
Ucho 35,4–37,8°C 37,6°C Pomiar błony bębenkowej, wynik w 1 sekundę
Czoło 35,6–37,9°C 36,4°C Pomiar tętnicy skroniowej, odległość 1–5 cm
Dół pachowy 35,5–37,0°C 36,4°C Wartość mocno zależy od docisku ramienia

Różnice te mają podłoże fizjologiczne i nie świadczą o wadzie termometru. Dlatego nie porównuje się bezpośrednio wyników uzyskanych w różnych miejscach ciała.

Jak poprawnie wykonać pomiar temperatury pod pachą?

Technika ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać. Termometr musi ściśle przylegać do skóry w dole pachowym, a ramię powinno być dociśnięte do tułowia przez cały czas pomiaru. U pacjentów dorosłych taki pomiar bywa wykonywany przez personel medyczny, ale w domu również trzeba pilnować stabilnego ułożenia kończyny.

Przed pomiarem warto pamiętać o kilku zasadach:

  • nie mierz temperatury bezpośrednio po intensywnym wysiłku fizycznym,
  • odczekaj co najmniej 30 minut po treningu lub kąpieli,
  • skóra w dole pachowym powinna być sucha,
  • nie porównuj wyniku z pomiarem wykonanym w ustach, uchu lub odbycie.

W pomiarze ustnym końcówkę umieszcza się w przestrzeni podjęzykowej, bo pomiar podjęzykowy jest dokładniejszy niż policzkowy. Przed takim badaniem końcówkę należy zdezynfekować spirytusem salicylowym lub alkoholem spożywczym. W pomiarze w odbycie końcówkę warto natłuścić oliwką lub wazeliną i wsunąć maksymalnie do połowy jej długości.

Rodzaje termometrów a czas pomiaru

W domowej apteczce można spotkać kilka typów urządzeń, które różnią się budową, dokładnością techniczną i wygodą użytkowania. Wybór wpływa nie tylko na to, ile trzymać termometr w dole pachowym, ale też na sposób interpretacji wyniku.

Techniczna dokładność nie jest tym samym, co wiarygodność kliniczna. Termometr może mierzyć z dokładnością ±0,1°C w warunkach laboratoryjnych, ale jeśli ktoś źle umieści końcówkę w dole pachowym, wynik nie będzie miarodajny.

Techniczna dokładność termometru nie jest tym samym, co wiarygodność kliniczna pomiaru w konkretnym miejscu ciała.

Jak działają termometry elektroniczne dotykowe?

To obecnie najpopularniejsza grupa. Ich sercem jest termistor – rezystor półprzewodnikowy, którego opór elektryczny zmienia się pod wpływem temperatury. Dokładność pomiaru dobrego modelu wynosi ±0,1°C w zakresie od 32°C do 42,9°C, a wynik pojawia się najczęściej po 10–15 sekundach. Urządzenia elektroniczne, takie jak telefony komórkowe, powinny znajdować się w odległości co najmniej 3 metrów od termometru.

Modele z elastyczną końcówką są wygodne u dzieci, ale do pomiaru w odbycie lepiej wybierać sprzęt oznaczony jako bezpieczny do tego celu.

Jak działają termometry cieczowe i szklane?

Choć klasyczne termometry rtęciowe wycofano z produkcji w 2009 roku z powodu szkodliwości rtęci, ich miejsce zajęły wersje bezrtęciowe z galinstanem. Takie urządzenie ma zakres pomiarowy od 35,5°C do 42°C i dokładność ±0,1°C. Jego główną wadą jest długi czas oczekiwania – najczęściej 5–10 minut, a w pomiarze pachowym nie warto skracać tego czasu.

Przed użyciem termometru szklanego trzeba strząsnąć słupek cieczy poniżej 36°C. Po pomiarze końcówkę należy zdezynfekować spirytusem salicylowym lub alkoholem spożywczym, zwłaszcza gdy używa się go w jamie ustnej albo odbycie. Osoby posiadające jeszcze stary termometr rtęciowy powinny oddać go do utylizacji jako odpad niebezpieczny.

Jak działają termometry bezdotykowe, douszne i czołowe?

Termometry bezdotykowe wykorzystują kierunkowe czujniki podczerwieni. Wyróżnia się wśród nich termometry douszne, które mierzą temperaturę błony bębenkowej w kanale słuchowym, oraz termometry czołowe, skierowane na tętnicę skroniową. Wynik pojawia się w ciągu 1–3 sekund, co ma duże znaczenie u śpiących dzieci.

Dokładność techniczna tych urządzeń wynosi zwykle ±0,2–0,4°C w zakresie od 35°C do 42°C, choć nowoczesne konstrukcje potrafią osiągać ±0,1°C. Warunkiem wiarygodnego odczytu jest zachowanie odległości pomiaru od 1 do 5 cm. Skóra w miejscu pomiaru musi być czysta – bez kremu, makijażu i potu.

Termometr paskowy dotykowy to osobna kategoria. Nakleja się go na czoło i odczytuje wynik po 15–20 sekundach, ale daje on wyłącznie orientacyjną informację o podwyższonej ciepłocie ciała.

Jaki termometr wybrać dla dziecka i dorosłego?

U dzieci do 2. roku życia zaleca się pomiar w odbycie, ponieważ to metoda o najmniejszej zmienności wyników. W tej grupie dobrze sprawdza się elektroniczny termometr dotykowy z miękką końcówką, a przed wprowadzeniem warto posmarować końcówkę oliwką lub wazeliną. U noworodków i niemowląt pomiaru zwykle dokonuje się w pozycji leżącej na boku.

U starszych dzieci i dorosłych sprawdza się metoda pachowa, pomiar w jamie ustnej lub w uchu. Rodzice często wybierają termometry bezdotykowe ze względu na higieniczność i bezinwazyjność, ponieważ można nimi zmierzyć temperaturę bez budzenia malucha. Z kolei dorośli, którym zależy na niskiej cenie termometru, sięgają po modele cieczowe, choć muszą liczyć się z dłuższym czasem pomiaru.

Wybór nie powinien opierać się wyłącznie na cenie. Trzeba też uwzględnić czytelność wyświetlacza, łatwość dezynfekcji oraz to, czy instrukcja obsługi jasno opisuje zalecaną odległość pomiaru. W przypadku termometrów bezdotykowych należy dodatkowo unikać przeciągów, bo ruch powietrza potrafi zaburzyć wynik.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Jak długo trzymać termometr elektroniczny pod pachą?

Nowoczesne termometry elektroniczne zwykle dają wynik po 10–15 sekundach, choć niektóre modele potrzebują do minuty kontaktu z pachą.

Ile czasu zajmuje pomiar termometrem szklanym lub cieczowym pod pachą?

Termometry z galinstanem wymagają dłuższego czasu, zazwyczaj od 5 do 10 minut, by słupek cieczy ustabilizował wskazanie.

Dlaczego pomiar pod pachą różni się od pomiaru w odbycie?

Różnice wynikają z odmiennego ukrwienia i ekspozycji na otoczenie; pomiar powierzchniowy pod pachą może pokazywać nawet do ~1,9°C niższą wartość niż pomiar odbytniczy.

Jak poprawnie wykonać pomiar pod pachą, żeby wynik był wiarygodny?

Termometr musi przylegać ściśle do suchej skóry w dole pachowym, a ramię trzeba trzymać dociśnięte do tułowia przez cały pomiar.

Który sposób pomiaru jest najbardziej wiarygodny u niemowląt?

U dzieci do 2. roku życia pomiar odbytniczy jest najpewniejszy i najmniej podatny na wahania wyników.

Czy przed użyciem termometru szklanego trzeba go przygotować w specjalny sposób?

Tak — przed pomiarem należy strząsnąć słupek cieczy poniżej 36°C, a po użyciu zdezynfekować końcówkę alkoholem lub spirytusem salicylowym.

Na co zwracać uwagę przy pomiarze termometrem bezdotykowym lub czołowym?

Trzeba zachować zalecaną odległość 1–5 cm i upewnić się, że skóra jest czysta oraz bez potu, kremu czy makijażu.

Dlaczego warto czekać na dźwięk sygnalizujący koniec pomiaru elektronicznego?

Bo zbyt krótki kontakt z pachą może zaniżyć odczyt, więc sygnał informuje o zakończeniu stabilnego pomiaru.

Czytaj dalej w tym dziale