Ile czasu termometr pod pachą? Prawidłowy pomiar temperatury

Termometr elektroniczny dotykowy trzyma się pod pachą zwykle 10–15 sekund, choć niektóre modele potrzebują do 1 minuty, a termometr cieczowy, szklany lub bezrtęciowy wymaga od 5 do 10 minut. W przypadku modeli elektronicznych warto poczekać na sygnał dźwiękowy, ponieważ zbyt krótki kontakt z dołem pachowym prowadzi do zaniżonego wyniku. Ten sposób pomiaru bywa wygodny, ale wymaga znajomości norm i poprawnej techniki.

Ile czasu trzeba trzymać termometr pod pachą?

Czas ten zależy przede wszystkim od konstrukcji urządzenia. Nowoczesne modele elektroniczne dotykowe z termistorem podają wynik już po 10–15 sekundach, a czasem po kilku sekundach. W zależności od konstrukcji niektóre urządzenia potrzebują w dole pachowym do 1 minuty, a najwolniejsze nawet do 3 minut.

Zupełnie inaczej wygląda to w termometrach cieczowych. Wykorzystują one galinstan, czyli stop galu, indu i cyny, który jest płynny w temperaturze pokojowej i nietoksyczny. Tego typu przyrząd należy trzymać w dole pachowym od 5 do 10 minut, aby słupek cieczy ustabilizował się na wiarygodnym poziomie.

Termometr szklany dotykowy, będący odmianą termometru cieczowego, wymaga zwykle około 8 minut, a przed użyciem trzeba go strząsnąć tak, by wskazanie znalazło się poniżej 36°C. W praktyce najkrótszy czas oczekiwania dają urządzenia elektroniczne, a najdłuższy – cieczowe.

Dlaczego pomiar pod pachą różni się od pomiaru w odbycie?

Wynik zależy od miejsca, w którym mierzy się temperaturę, bo każde z nich ma inne ukrwienie i kontakt z otoczeniem. Pomiar pachowy należy do metod powierzchniowych, dlatego jego wartość może być nawet o 1,9°C niższa niż pomiar w odbycie. Z kolei temperatura w jamie ustnej jest przeciętnie o 1,1°C niższa niż w odbycie.

Pomiar w odbycie uznaje się za najbardziej niezawodny sposób oceny temperatury głębokiej ciała. Wykonuje się go przede wszystkim u niemowląt i małych dzieci, a jego normalny zakres wynosi od 34,4°C do 37,8°C, choć często przyjmuje się też przedział 36,6–38,0°C. Gorączkę rozpoznaje się, gdy wartość przekracza 38,0°C.

Wykonanie pomiaru w odbycie jest najbardziej niezawodnym sposobem na uzyskanie wartości temperatury głębokiej ciała.

W warunkach szpitalnych personel medyczny wykonuje również pomiar w pachwinie, dociskając kończynę do tułowia. Ta metoda także wymaga długiego czasu i ogranicza wpływ temperatury otoczenia. Najdokładniejsze są pomiary wewnętrzne inwazyjne, czyli sonda termiczna umieszczana w przełyku, pęcherzu, tętnicy płucnej lub nosogardzieli, ale stosuje się je rzadko, głównie na oddziałach intensywnej opieki medycznej.

W poniższym zestawieniu widać, jak różne są normy dla głównych miejsc pomiaru:

Różnice te mają podłoże fizjologiczne i nie świadczą o wadzie termometru. Dlatego nie porównuje się bezpośrednio wyników uzyskanych w różnych miejscach ciała.

Jak poprawnie wykonać pomiar temperatury pod pachą?

Technika ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać. Termometr musi ściśle przylegać do skóry w dole pachowym, a ramię powinno być dociśnięte do tułowia przez cały czas pomiaru. U pacjentów dorosłych taki pomiar bywa wykonywany przez personel medyczny, ale w domu również trzeba pilnować stabilnego ułożenia kończyny.

Przed pomiarem warto pamiętać o kilku zasadach:

• nie mierz temperatury bezpośrednio po intensywnym wysiłku fizycznym,
• odczekaj co najmniej 30 minut po treningu lub kąpieli,
• skóra w dole pachowym powinna być sucha,
• nie porównuj wyniku z pomiarem wykonanym w ustach, uchu lub odbycie.

W pomiarze ustnym końcówkę umieszcza się w przestrzeni podjęzykowej, bo pomiar podjęzykowy jest dokładniejszy niż policzkowy. Przed takim badaniem końcówkę należy zdezynfekować spirytusem salicylowym lub alkoholem spożywczym. W pomiarze w odbycie końcówkę warto natłuścić oliwką lub wazeliną i wsunąć maksymalnie do połowy jej długości.

Rodzaje termometrów a czas pomiaru

W domowej apteczce można spotkać kilka typów urządzeń, które różnią się budową, dokładnością techniczną i wygodą użytkowania. Wybór wpływa nie tylko na to, ile trzymać termometr w dole pachowym, ale też na sposób interpretacji wyniku.

Techniczna dokładność nie jest tym samym, co wiarygodność kliniczna. Termometr może mierzyć z dokładnością ±0,1°C w warunkach laboratoryjnych, ale jeśli ktoś źle umieści końcówkę w dole pachowym, wynik nie będzie miarodajny.

Techniczna dokładność termometru nie jest tym samym, co wiarygodność kliniczna pomiaru w konkretnym miejscu ciała.

Jak działają termometry elektroniczne dotykowe?

To obecnie najpopularniejsza grupa. Ich sercem jest termistor – rezystor półprzewodnikowy, którego opór elektryczny zmienia się pod wpływem temperatury. Dokładność pomiaru dobrego modelu wynosi ±0,1°C w zakresie od 32°C do 42,9°C, a wynik pojawia się najczęściej po 10–15 sekundach. Urządzenia elektroniczne, takie jak telefony komórkowe, powinny znajdować się w odległości co najmniej 3 metrów od termometru.

Modele z elastyczną końcówką są wygodne u dzieci, ale do pomiaru w odbycie lepiej wybierać sprzęt oznaczony jako bezpieczny do tego celu.

Jak działają termometry cieczowe i szklane?

Choć klasyczne termometry rtęciowe wycofano z produkcji w 2009 roku z powodu szkodliwości rtęci, ich miejsce zajęły wersje bezrtęciowe z galinstanem. Takie urządzenie ma zakres pomiarowy od 35,5°C do 42°C i dokładność ±0,1°C. Jego główną wadą jest długi czas oczekiwania – najczęściej 5–10 minut, a w pomiarze pachowym nie warto skracać tego czasu.

Przed użyciem termometru szklanego trzeba strząsnąć słupek cieczy poniżej 36°C. Po pomiarze końcówkę należy zdezynfekować spirytusem salicylowym lub alkoholem spożywczym, zwłaszcza gdy używa się go w jamie ustnej albo odbycie. Osoby posiadające jeszcze stary termometr rtęciowy powinny oddać go do utylizacji jako odpad niebezpieczny.

Jak działają termometry bezdotykowe, douszne i czołowe?

Termometry bezdotykowe wykorzystują kierunkowe czujniki podczerwieni. Wyróżnia się wśród nich termometry douszne, które mierzą temperaturę błony bębenkowej w kanale słuchowym, oraz termometry czołowe, skierowane na tętnicę skroniową. Wynik pojawia się w ciągu 1–3 sekund, co ma duże znaczenie u śpiących dzieci.

Dokładność techniczna tych urządzeń wynosi zwykle ±0,2–0,4°C w zakresie od 35°C do 42°C, choć nowoczesne konstrukcje potrafią osiągać ±0,1°C. Warunkiem wiarygodnego odczytu jest zachowanie odległości pomiaru od 1 do 5 cm. Skóra w miejscu pomiaru musi być czysta – bez kremu, makijażu i potu.

Termometr paskowy dotykowy to osobna kategoria. Nakleja się go na czoło i odczytuje wynik po 15–20 sekundach, ale daje on wyłącznie orientacyjną informację o podwyższonej ciepłocie ciała.

Jaki termometr wybrać dla dziecka i dorosłego?

U dzieci do 2. roku życia zaleca się pomiar w odbycie, ponieważ to metoda o najmniejszej zmienności wyników. W tej grupie dobrze sprawdza się elektroniczny termometr dotykowy z miękką końcówką, a przed wprowadzeniem warto posmarować końcówkę oliwką lub wazeliną. U noworodków i niemowląt pomiaru zwykle dokonuje się w pozycji leżącej na boku.

U starszych dzieci i dorosłych sprawdza się metoda pachowa, pomiar w jamie ustnej lub w uchu. Rodzice często wybierają termometry bezdotykowe ze względu na higieniczność i bezinwazyjność, ponieważ można nimi zmierzyć temperaturę bez budzenia malucha. Z kolei dorośli, którym zależy na niskiej cenie termometru, sięgają po modele cieczowe, choć muszą liczyć się z dłuższym czasem pomiaru.

Wybór nie powinien opierać się wyłącznie na cenie. Trzeba też uwzględnić czytelność wyświetlacza, łatwość dezynfekcji oraz to, czy instrukcja obsługi jasno opisuje zalecaną odległość pomiaru. W przypadku termometrów bezdotykowych należy dodatkowo unikać przeciągów, bo ruch powietrza potrafi zaburzyć wynik.